Nghị định 243/2026/NĐ-CP, ký và có hiệu lực ngày 26/6/2026, sửa Nghị định 58/2025/NĐ-CP về điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ: phần điện dư được bán lên lưới tăng từ tối đa 20% lên 50%, điện xả từ pin lưu trữ sạc bằng điện mặt trời mái nhà được ghi rõ là điện dư, và hệ đấu nối hạ áp chỉ cần gửi thông báo trực tuyến tới UBND cấp xã trước khi lắp.
Nghị định 243/2026 thay đổi gì cho nhà có mái?
| Nội dung | Nghị định 58/2025 (trước 26/6/2026) | Nghị định 243/2026 (từ 26/6/2026) |
|---|---|---|
| Tỷ lệ điện dư được bán | Tối đa 20% sản lượng phát theo bức xạ | Tối đa 50%; tới hết 31/12/2030 có thể cao hơn nếu lưới khu vực còn khả năng tiếp nhận |
| Thông báo của hộ gia đình đấu nối lưới | Gửi Sở Công Thương, điện lực, cơ quan xây dựng và PCCC địa phương | Gửi UBND cấp xã, trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc VNeID, trước khi lắp ít nhất 10 ngày làm việc |
| Điện từ pin lưu trữ | Sản lượng tính theo bức xạ gồm cả điện lưu trữ trong pin | Ghi rõ: điện từ pin sạc bằng điện mặt trời mái nhà là điện dư, xác định tại đầu ra inverter |
| Công trình là tài sản công | Không được bán điện dư | Được bán điện dư |
Nghị định cũng ghi rõ nguồn đấu nối hạ áp không phải lắp thiết bị giám sát, điều khiển hay chống phát ngược (zero export); hộ gia đình nhà ở riêng lẻ có bán điện dư được miễn đăng ký hộ kinh doanh hoặc không phải điều chỉnh giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh. Vùng miền núi, biên giới, hải đảo chưa nối lưới quốc gia không bị giới hạn tỷ lệ.
Bán điện dư tới 50%: 50% của cái gì?
50% là của sản lượng phát lý thuyết A_i = PVout(i) × P_ld – sản lượng tính theo cường độ bức xạ của địa phương nhân công suất lắp đặt – không phải 50% công suất hay 50% phần điện thừa thực tế. Mỗi tháng, phần điện dư được thanh toán A_tt = k × A_i, với k là tỷ lệ hai bên thỏa thuận (tối đa 50%): phát lên lưới nhiều hơn A_tt thì chỉ được trả A_tt, ít hơn thì trả theo chỉ số công tơ.
Giá mua điện dư năm 2026 bao nhiêu?
Theo Nghị định 243/2026, giá mua là giá điện năng thị trường điện bình quân năm trước liền kề do đơn vị vận hành thị trường điện công bố; nếu cao hơn giá tối đa của khung giá phát điện mặt trời mặt đất không có pin lưu trữ thì lấy bằng giá tối đa đó (chưa VAT). Với năm 2026, báo Thanh Niên (27/6/2026) dẫn công văn của Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) cho biết mức này là 844,8 ₫/kWh.
So với giá điện sinh hoạt theo Quyết định 1279/QĐ-BCT, mỗi kWh tự dùng thay cho điện bậc 6 (3.460 ₫) đáng gấp khoảng 4 lần mỗi kWh bán đi; thay cho điện bậc 4 (2.998 ₫) gấp khoảng 3,5 lần. Bán điện dư vì vậy là phần thưởng thêm, còn lợi ích chính của điện mặt trời vẫn là tự dùng – và pin lưu trữ giúp tự dùng được cả buổi tối.
Thủ tục lắp điện mặt trời mái nhà theo Nghị định 243/2026
- Gửi thông báo: hệ đấu nối lưới hạ áp (hầu hết nhà ở) gửi Thông báo theo Mẫu 01 tới UBND cấp xã, trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc VNeID, trước ngày lắp ít nhất 10 ngày làm việc. Hệ dưới 1 kW (theo công suất inverter) không bắt buộc.
- Chờ phản hồi: đơn vị quản lý lưới có 3 ngày làm việc để báo nếu trạm biến áp, lưới hạ áp có nguy cơ quá tải – khi đó phải tạm dừng lắp. Sau 10 ngày làm việc không nhận phản hồi thì được lắp.
- Lắp đặt: bảo đảm an toàn điện, PCCC cho công trình theo quy định chung.
- Nếu muốn bán điện dư: gửi hồ sơ cho bên mua (điện lực) gồm văn bản đề nghị; tài liệu kỹ thuật, CO, CQ của tấm pin, inverter và pin lưu trữ (nếu có); bản sao thông báo. Bên mua kiểm tra, lắp công tơ hai chiều, chốt chỉ số và ký hợp đồng trong 5 ngày làm việc; hồ sơ, hợp đồng lập dạng điện tử.
Hộ gia đình không cần giấy phép hoạt động điện lực: Nghị định 61/2025/NĐ-CP miễn giấy phép cho công trình phát điện có bán điện dưới 1 MW. Giấy chứng nhận đăng ký phát triển do UBND cấp tỉnh cấp chỉ bắt buộc với hệ đấu nối trung áp trở lên có bán điện dư. Hệ đã thông báo hoặc có giấy chứng nhận theo Nghị định 135/2024 hay 58/2025 tiếp tục theo nội dung đó; hợp đồng đã ký tiếp tục tới hết hạn hoặc hai bên thỏa thuận sửa theo Nghị định 243.
Với hệ không nối lưới (off-grid), hệ từ 100 kW trở lên thông báo UBND cấp xã; với hệ dưới 100 kW, ESE không thấy nghĩa vụ thông báo trong Nghị định 243 (suy ra từ văn bản – nên hỏi lại UBND cấp xã), nhưng vẫn phải bảo đảm an toàn điện, PCCC. Hệ đấu nối trung áp trở lên mà không bán điện dư gửi thông báo Mẫu 02 tới UBND cấp tỉnh.
Công suất được lắp tối đa bao nhiêu?
Công suất điện mặt trời mái nhà tính theo inverter và không vượt Pmax theo công tơ: 1 pha Pmax = U × I × k_c; 3 pha Pmax = √3 × U × I × k_c, với U và I là điện áp, dòng điện định mức lớn nhất của công tơ, k_c là hệ số biến dòng và biến điện áp đo lường (không có thì bằng 1). Ví dụ ESE tự tính: công tơ 1 pha 220 V, dòng lớn nhất 40 A, không qua biến dòng thì Pmax = 8,8 kW.
Ý nghĩa với nhà có pin lưu trữ
- Lắp thêm pin không mất quyền bán điện dư: điện xả từ pin sạc bằng điện mặt trời mái nhà vẫn được tính là điện dư.
- Tự dùng lợi hơn bán: giá mua điện dư năm 2026 khoảng 845 ₫/kWh, trong khi điện mua bậc 4–6 là 2.998–3.460 ₫/kWh; mỗi kWh trữ lại dùng buổi tối lợi hơn bán khoảng 2.150–2.600 ₫.
- Giữ CO, CQ của pin: hồ sơ bán điện dư cần tài liệu kỹ thuật, CO, CQ của tấm pin, inverter và pin lưu trữ – xin đủ khi mua.
- Chọn dung lượng theo điện dùng buổi tối: xem cách tính dung lượng pin lưu trữ hoặc dùng máy tính dung lượng.
Ví dụ: mỗi ngày nhà dư 8 kWh điện mặt trời buổi trưa và đang trả bậc 6. Bán hết: 8 × 844,8 ≈ 6.800 ₫/ngày. Trữ vào pin để dùng buổi tối (hao hụt khoảng 10%): 7,2 × 3.460 ≈ 24.900 ₫/ngày. Chênh khoảng 18.100 ₫/ngày, tức 6,6 triệu ₫/năm chưa VAT – đây là phần pin tạo ra, dùng để tính hoàn vốn pin lưu trữ.
Cần kiểm tra gì trước khi lắp pin
- Hệ đã gửi thông báo tới UBND cấp xã (hoặc đã thông báo, đăng ký theo quy định cũ) và đã có hợp đồng mua bán điện dư với điện lực hay chưa.
- Inverter hiện có là loại hybrid (ghép được pin) hay chỉ hòa lưới – loại hòa lưới cần thêm inverter hoặc chọn tủ pin all-in-one; xem biến tần hybrid là gì.
- Lượng điện dùng buổi tối và lúc mất điện – quyết định dung lượng pin nên mua; so các mẫu trong bảng xếp hạng pin lưu trữ gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Nghị định 243/2026 có hiệu lực khi nào?
Từ ngày ký 26/6/2026. Hệ đã thông báo, đăng ký hoặc ký hợp đồng theo quy định cũ tiếp tục thực hiện theo nội dung đó.
Lắp điện mặt trời mái nhà có cần xin phép không?
Hệ đấu nối lưới hạ áp không cần giấy phép hoạt động điện lực, chỉ gửi thông báo tới UBND cấp xã ít nhất 10 ngày làm việc trước khi lắp; hệ dưới 1 kW không bắt buộc thông báo.
Giá bán điện mặt trời dư năm 2026 là bao nhiêu?
Bằng giá thị trường điện bình quân năm 2025: 844,8 ₫/kWh chưa VAT, theo báo chí dẫn công văn của NSMO.
Điện từ pin lưu trữ có được bán không?
Có, nếu pin được sạc bằng điện mặt trời mái nhà; phần này tính vào sản lượng dư, trong giới hạn tỷ lệ đã thỏa thuận (tối đa 50%).
Nguồn tham khảo
- Chính phủ – Nghị định 243/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 57/2025 và 58/2025 (bản ký)
- Cổng văn bản Chính phủ – Nghị định 243/2026/NĐ-CP
- EVN – Chính phủ ban hành Nghị định 243/2026/NĐ-CP (28/6/2026)
- Báo Chính phủ – điện mặt trời mái nhà được bán điện dư tới 50%
- Báo Thanh Niên (27/6/2026) – giá mua điện mặt trời dư năm 2026 là 844,8 ₫/kWh
- Chính phủ – Nghị định 58/2025/NĐ-CP (bản ký)
- Chính phủ – Nghị định 61/2025/NĐ-CP về giấy phép hoạt động điện lực (bản ký)
- Bộ Công Thương – Quyết định 1279/QĐ-BCT quy định về giá bán điện (bản ký, đăng trên evn.com.vn)